Σήμερα η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

Κωνσταντίνος, Κώστας, Κωστής, Κωνσταντίνα, Κωνσταντία, Κωστούλα, Ντίνα, Νάντια, καθώς και Ελένη, Έλενα, Ελεάνα, Ελίνα, Λένα, Νόρα, Μαριλένα, Ελενάκι, Νέλη και τα παράγωγά τους.

Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη σε δύο από τις σημαντικότερες μορφές της χριστιανικής ιστορίας: τον Άγιο Κωνσταντίνο τον Μέγα και τη μητέρα του, Αγία Ελένη, οι οποίοι άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στην Εκκλησία όσο και στην παγκόσμια ιστορία.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος και η πορεία προς τον Χριστιανισμό

Ο Μέγας Κωνσταντίνος γεννήθηκε πιθανότατα στη Ναϊσό της Άνω Μοισίας, τη σημερινή Νις της Σερβίας, μεταξύ 272 και 288 μ.Χ. Ήταν γιος του Κωνστάντιου Χλωρού και της Αγίας Ελένης, μιας γυναίκας ταπεινής καταγωγής αλλά βαθιάς πίστης.

Η άνοδός του στον αυτοκρατορικό θρόνο συνδέθηκε με έντονες πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις. Καθοριστική στιγμή υπήρξε η περίφημη μάχη εναντίον του Μαξέντιου, όταν, σύμφωνα με την παράδοση, είδε στον ουρανό το σημείο του Σταυρού με τη φράση «Εν τούτω νίκα». Το όραμα αυτό σημάδεψε τη ζωή του και θεωρήθηκε θεϊκό μήνυμα νίκης και προστασίας.

Μετά τη νίκη του, ο Κωνσταντίνος στήριξε ανοιχτά τον Χριστιανισμό και έθεσε τέλος στους διωγμούς των χριστιανών. Το 313 μ.Χ., με το Διάταγμα των Μεδιολάνων, καθιέρωσε την ανεξιθρησκία, προσφέροντας ελευθερία λατρείας σε όλους τους πολίτες της αυτοκρατορίας.

Η συμβολή του στην Εκκλησία

Ο αυτοκράτορας διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο και στη διατήρηση της ενότητας της Εκκλησίας. Όταν εμφανίστηκε η αίρεση του Αρειανισμού, συγκάλεσε το 325 μ.Χ. την Α’ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας, όπου διαμορφώθηκαν θεμελιώδεις αποφάσεις για τη χριστιανική πίστη.

Οι ιστορικές πηγές περιγράφουν τον Κωνσταντίνο ως ηγεμόνα με ταπεινότητα και έντονο ενδιαφέρον για τα ζητήματα της πίστης. Η Εκκλησία τον τίμησε με τον τίτλο του «Ισαποστόλου», αναγνωρίζοντας τη σπουδαία προσφορά του στη διάδοση και εδραίωση του Χριστιανισμού.

Η Αγία Ελένη και η εύρεση του Τιμίου Σταυρού

Η Αγία Ελένη ξεχώρισε για την ευσέβεια και το φιλανθρωπικό της έργο. Ίδρυσε ναούς και ενίσχυσε την Εκκλησία σε δύσκολους καιρούς. Το σημαντικότερο γεγονός που συνδέεται με το όνομά της είναι η εύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα το 326 μ.Χ., έπειτα από επίμονες αναζητήσεις.

Η δράση της άφησε βαθύ αποτύπωμα στον χριστιανικό κόσμο, ενώ η μνήμη της τιμάται μέχρι σήμερα ως παράδειγμα πίστης, προσφοράς και αφοσίωσης.

Η τελευταία περίοδος της ζωής του Μεγάλου Κωνσταντίνου

Λίγο πριν από το τέλος της ζωής του, ο Μέγας Κωνσταντίνος βαπτίστηκε χριστιανός, επιθυμώντας να ολοκληρώσει την πνευματική του πορεία μέσα στην Εκκλησία. Κοιμήθηκε το 337 μ.Χ., ημέρα της Πεντηκοστής, έχοντας πλέον αφιερώσει τη ζωή και την εξουσία του στην υπηρεσία της πίστης.

Η ιστορία τον κατέγραψε ως «Μέγα», ενώ η Εκκλησία τον τίμησε ως Άγιο και Ισαπόστολο, μαζί με την Αγία μητέρα του Ελένη.

Απολυτίκιο Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης

«Τοῦ Σταυροῦ σου τὸν τύπον ἐν οὐρανῷ θεασάμενος,

καὶ ὡς ὁ Παῦλος τὴν κλῆσιν οὐκ ἐξ ἀνθρώπων δεξάμενος,

ὁ ἐν βασιλεῦσιν, Ἀπόστολός σου Κύριε,

Βασιλεύουσαν πόλιν τῇ χειρὶ σου παρέθετο·

ἣν περίσωζε διὰ παντὸς ἐν εἰρήνη,

πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, μόνε Φιλάνθρωπε.»