Σημαντική αύξηση καταγράφεται παγκοσμίως στις διαγνώσεις καρκίνου σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών, με τους επιστήμονες να κάνουν λόγο για μια σταθερά ανοδική τάση τις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε διεθνή δεδομένα, οι περιπτώσεις πρώιμου καρκίνου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 24% την περίοδο 1990–2019, με την τάση να συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η αύξηση αφορά πολλαπλούς τύπους καρκίνου, με πιο χαρακτηριστικούς τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του ενδομητρίου.
Νέα μελέτη φωτίζει πιθανές αιτίες
Νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση Nature Medicine επιχειρεί να διερευνήσει τους παράγοντες πίσω από το φαινόμενο, αξιοποιώντας δεδομένα από περισσότερους από 150.000 συμμετέχοντες στη βρετανική βιοτράπεζα (UK Biobank) και επιπλέον χιλιάδες άτομα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κεντρικός άξονας της έρευνας είναι η έννοια της «βιολογικής ηλικίας», δηλαδή της πραγματικής κατάστασης του οργανισμού σε κυτταρικό και λειτουργικό επίπεδο, η οποία μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη χρονολογική ηλικία.
Τι σημαίνει «βιολογική ηλικία»
Η βιολογική ηλικία δεν μετρά τα χρόνια ζωής, αλλά το πόσο «γερασμένο» είναι το σώμα σε επίπεδο κυττάρων και λειτουργιών. Για την εκτίμησή της χρησιμοποιήθηκε ο αλγόριθμος PhenoAge, ο οποίος βασίζεται σε δείκτες αίματος που σχετίζονται με φλεγμονή, μεταβολισμό, έλεγχο σακχάρου και λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Με τον τρόπο αυτό, οι ερευνητές μπορούν να εκτιμήσουν αν ο οργανισμός ενός ατόμου παρουσιάζει «επιταχυνόμενη γήρανση», δηλαδή αν είναι βιολογικά γηραιότερος από αυτό που αντιστοιχεί στην ηλικία του.
Σύνδεση με τον πρώιμο καρκίνο
Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου σε νεότερες ηλικίες. Ιδιαίτερα ισχυρή συσχέτιση παρατηρείται για καρκίνους του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και του ενδομητρίου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι άτομα των οποίων η βιολογική ηλικία είναι μεγαλύτερη από τη χρονολογική εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου πριν από τα 50 έτη.
Ρόλος τρόπου ζωής και περιβάλλοντος
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η βιολογική γήρανση δεν είναι ανεξάρτητη από τον τρόπο ζωής. Παράγοντες όπως η χρόνια φλεγμονή, οι βλάβες στο DNA, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η κακή διατροφή και η έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους φαίνεται να συμβάλλουν στη διαδικασία.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι ενώ ορισμένοι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, έχουν μειωθεί σε αρκετές χώρες, άλλοι, όπως οι μεταβολικές διαταραχές, βρίσκονται σε άνοδο.
Ένα πολυπαραγοντικό επιστημονικό ζήτημα
Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει μία ενιαία αιτία που να εξηγεί την αύξηση των πρώιμων καρκίνων. Η επιστημονική κοινότητα κάνει λόγο για ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο, στο οποίο εμπλέκονται βιολογικοί, περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, απαιτείται περαιτέρω έρευνα προκειμένου να διευκρινιστεί αν η επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση αποτελεί άμεση αιτία καρκινογένεσης ή δείκτη κοινών υποκείμενων μηχανισμών.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η κατανόηση της σχέσης μεταξύ γήρανσης και καρκίνου αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο έρευνας για τη δημόσια υγεία τα επόμενα χρόνια.
φωτο από iefimerida
