Η κατοχή άδειας οδήγησης δεν σημαίνει ότι ο οδηγός μπορεί να βρεθεί νόμιμα πίσω από το τιμόνι οποιουδήποτε οχήματος. Κάθε δίπλωμα συνοδεύεται από συγκεκριμένες κατηγορίες, περιορισμούς και ειδικούς κωδικούς, η παραβίαση των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε υψηλά πρόστιμα, αφαίρεση της άδειας οδήγησης, ακόμη και σε ποινικές κυρώσεις.
Σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η οδήγηση χωρίς την κατάλληλη κατηγορία άδειας αποτελεί σοβαρή παράβαση. Εκτός από το χρηματικό πρόστιμο, προβλέπεται αφαίρεση της άδειας οδήγησης για έναν χρόνο, εφόσον υπάρχει, καθώς και αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας του οχήματος για 30 ημέρες.
Για τις μοτοσικλέτες, οι άδειες διακρίνονται στις κατηγορίες ΑΜ, Α1, Α2 και Α, με κάθε μία να αντιστοιχεί σε διαφορετικά όρια κυβισμού και ισχύος. Έτσι, οδηγός που διαθέτει δίπλωμα Α1 ή Α2 δεν επιτρέπεται να οδηγεί μοτοσικλέτα που απαιτεί ανώτερη κατηγορία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το διοικητικό πρόστιμο ανέρχεται στα 500 ευρώ.
Ακόμη υψηλότερο είναι το πρόστιμο για τους οδηγούς αυτοκινήτων, καθώς η οδήγηση επιβατικού Ι.Χ. χωρίς την απαιτούμενη κατηγορία άδειας επισύρει πρόστιμο 700 ευρώ. Αντίστοιχες παραβάσεις καταγράφονται όταν κάποιος ρυμουλκεί βαρύ τρέιλερ ή τροχόσπιτο χωρίς την προβλεπόμενη επέκταση της άδειας ή οδηγεί όχημα που υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα όρια της κατηγορίας του.
Εξίσου σημαντικοί είναι και οι ειδικοί περιορισμοί που αναγράφονται στο πίσω μέρος της άδειας οδήγησης. Οι κωδικοί αυτοί μπορεί να αφορούν, μεταξύ άλλων, οδήγηση μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, υποχρεωτική χρήση οχήματος με αυτόματο κιβώτιο, απαγόρευση κυκλοφορίας σε αυτοκινητόδρομους ή υποχρέωση συνοδείας. Η παραβίασή τους αντιμετωπίζεται όπως και η οδήγηση χωρίς την κατάλληλη άδεια.
Διαφορετική είναι η περίπτωση των οδηγών που υποχρεούνται να φορούν γυαλιά ή άλλα βοηθήματα όρασης. Αν διαπιστωθεί ότι οδηγούν χωρίς αυτά, προβλέπεται πρόστιμο 150 ευρώ.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην ημερομηνία λήξης του διπλώματος. Για τις κατηγορίες ΑΜ, Α1, Α2, Α, Β1, Β και ΒΕ, η άδεια ισχύει για 15 χρόνια, χωρίς να μπορεί να υπερβαίνει τη συμπλήρωση του 65ου έτους ηλικίας του κατόχου. Η οδήγηση με ληγμένη άδεια τιμωρείται με πρόστιμο 150 ευρώ, ενώ το έντυπο της άδειας αφαιρείται μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία ανανέωσής της.
Σε περιπτώσεις σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων που προκαλούνται από οδηγό χωρίς την κατάλληλη άδεια, οι συνέπειες είναι ακόμη βαρύτερες, καθώς πέρα από τις διοικητικές κυρώσεις εφαρμόζονται και οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για την επικίνδυνη οδήγηση. Επιπλέον, όποιος εντοπιστεί να οδηγεί ενώ η άδειά του έχει αφαιρεθεί αντιμετωπίζει, εκτός από τα διοικητικά μέτρα, ποινή φυλάκισης έως δύο έτη και χρηματική ποινή έως 2.000 ευρώ.
