Κάθε χρόνο, στις 25 Μαρτίου, ο Ελληνισμός τιμά τον ξεσηκωμό των υπόδουλων Ελλήνων απέναντι στην Οθωμανική κυριαρχία, έναν αγώνα που σφράγισε την πορεία προς την ελευθερία και την εθνική ανεξαρτησία. Η ημερομηνία αυτή έχει καθιερωθεί ως η σημαντικότερη της νεότερης ελληνικής ιστορίας, σηματοδοτώντας την έναρξη της εθνικής παλιγγενεσίας και λειτουργώντας ως σύμβολο ενότητας, πίστης και αυτοδιάθεσης.
Ωστόσο, η ιστορική έρευνα αποκαλύπτει ότι η 25η Μαρτίου δεν συνδέεται με κάποιο καθοριστικό πολεμικό γεγονός. Όπως επισημαίνουν οι ιστορικοί, εκείνη την ημέρα δεν σημειώθηκε κάποιο γεγονός που να δικαιολογεί από μόνο του την επιλογή της ως εθνικής εορτής. Ακόμη και η ευρέως διαδεδομένη αφήγηση για την ύψωση του λαβάρου στη Μονή Αγίας Λαύρας από τον Παλαιών Πατρών Γερμανός θεωρείται πλέον περισσότερο εθνικός συμβολισμός παρά ιστορικά τεκμηριωμένο γεγονός.
Η διάδοση της συγκεκριμένης εικόνας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον Γάλλο περιηγητή Φρανσουά Πουκεβίλ, ο οποίος κατέγραψε την ιστορία αυτή στο έργο του, αλλά και στον πίνακα «Ο Όρκος της Αγίας Λαύρας» του ζωγράφου Θεόδωρος Βρυζάκης, που συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ίδιος ο Γερμανός δεν αναφέρει το περιστατικό στα απομνημονεύματά του, ενώ ιστορικά προκύπτει ότι βρισκόταν στην Πάτρα, όπου όντως ευλόγησε τους επαναστάτες.
Η καθιέρωση της 25ης Μαρτίου ως εθνικής εορτής πραγματοποιήθηκε το 1838 από τον Όθων, με σαφή στόχο τη σύνδεση της Επανάστασης με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, προσδίδοντας έτσι στο γεγονός έναν ισχυρό θρησκευτικό και συμβολικό χαρακτήρα. Η επιλογή αυτή ανταποκρινόταν και στη στρατηγική της Φιλική Εταιρεία και του Αλέξανδρος Υψηλάντης, που επιδίωκαν να ενισχύσουν το φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων μέσω της σύνδεσης με μια μεγάλη θρησκευτική εορτή.
Στην πραγματικότητα, η Ελληνική Επανάσταση του 1821 είχε ήδη ξεκινήσει λίγες ημέρες νωρίτερα. Στις 21 Μαρτίου σημειώνεται η πρώτη οργανωμένη πολεμική ενέργεια με την πολιορκία των Καλαβρύτων, ενώ στις 23 Μαρτίου οι δυνάμεις του Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και του Θεόδωρος Κολοκοτρώνης απελευθερώνουν την Καλαμάτα, ανακοινώνοντας επίσημα τον ξεσηκωμό στη διεθνή κοινότητα. Την ίδια περίοδο, επαναστατικές κινήσεις εκδηλώνονται στη Βοστίτσα (Αίγιο) και την Πάτρα, ενώ ο Εμμανουήλ Παππάς ξεκινά την προσπάθεια εξάπλωσης της Επανάστασης στη Μακεδονία.
Η Επανάσταση υπήρξε αποτέλεσμα μακράς προετοιμασίας και συλλογικής δράσης, με πρωταγωνιστές μορφές που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο θρυλικός «Γέρος του Μωριά», που αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα, αλλά και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ηγετική μορφή της Ρούμελης με ανυπότακτο χαρακτήρα. Σημαντική υπήρξε και η δράση του Οδυσσέας Ανδρούτσος, καθώς και του φλογερού Παπαφλέσσας, που συνέβαλαν καθοριστικά στην εξάπλωση και εδραίωση της Επανάστασης.
Ξεχωριστή θέση κατέχουν και οι ηρωικές μορφές του Αθανάσιος Διάκος, σύμβολο αυτοθυσίας, αλλά και των γυναικών της Επανάστασης, όπως η Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους, που απέδειξαν ότι ο Αγώνας για την ελευθερία ήταν υπόθεση όλων.
Σήμερα, η 25η Μαρτίου δεν τιμά μόνο ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά συνοψίζει το σύνολο της εθνικής προσπάθειας. Αποτελεί ένα ισχυρό σύμβολο μνήμης, πίστης και ενότητας, υπενθυμίζοντας πως η ελευθερία κατακτήθηκε μέσα από θυσίες, όραμα και συλλογική δράση.
