Η 18η Απριλίου έχει καθιερωθεί από την UNESCO και το ICOMOS ως Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών (International Day for Monuments and Sites), με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η πρόταση για τη θέσπιση της ημέρας κατατέθηκε στις 18 Απριλίου 1982 σε συμπόσιο του ICOMOS στην Τυνησία και υιοθετήθηκε επίσημα από τη Γενική Συνέλευση της UNESCO τον Νοέμβριο του 1983. Έκτοτε, κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον κόσμο πραγματοποιούνται δράσεις και εκδηλώσεις που αναδεικνύουν τη σημασία των μνημείων, αλλά και την ανάγκη διαφύλαξης και ένταξής τους στη σύγχρονη κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ζωή.
Στο επίκεντρο της φιλοσοφίας της ημέρας βρίσκεται η αρχή ότι η υποβάθμιση ή απώλεια οποιουδήποτε στοιχείου της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς καθιστά φτωχότερη την παγκόσμια πολιτιστική ταυτότητα, όπως ορίζεται και στη Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς του 1972. Παρά τις διεθνείς προσπάθειες, εξακολουθούν να υφίστανται ανισορροπίες στην αναγνώριση και προστασία διαφορετικών μορφών πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το ICOMOS, με έδρα το Παρίσι, αποτελεί τον κορυφαίο διεθνή επιστημονικό οργανισμό για την προστασία των μνημείων και λειτουργεί ως τεχνικός σύμβουλος της UNESCO. Απαρτίζεται από ειδικούς διαφόρων επιστημονικών πεδίων και δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 100 χώρες.
Για το 2026, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας είναι: «Επείγουσα πρόληψη των καταστροφών για τη ζώσα κληρονομιά σε περιβάλλον συγκρούσεων και καταστροφών», δίνοντας έμφαση στην ανάγκη προστασίας όχι μόνο των υλικών μνημείων αλλά και της άυλης και φυσικής πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής μνήμης.
Στο πλαίσιο της ημέρας, το Σάββατο 18 Απριλίου 2026 η είσοδος σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία της Ελλάδας που υπάγονται στο Υπουργείο Πολιτισμού θα είναι ελεύθερη, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την πλούσια πολιτιστική μας κληρονομιά.
Η Ελλάδα διαθέτει πλήθος μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, όπως η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Ολυμπία, τα Μετέωρα, η Κνωσός και πολλά ακόμη εμβληματικά τοπόσημα που συνθέτουν έναν μοναδικό πολιτιστικό πλούτο παγκόσμιας αξίας.
